Puppy bijten afleren: oorzaken, tips & stappenplan (2026)
- 7 jun 2024
- 27 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 5 dagen geleden
"Bijgewerkt op 13 maart 2026."
Puppy bijten afleren is één van de eerste uitdagingen waar nieuwe hondeneigenaren mee te maken krijgen. Veel pups happen in handen, voeten, kleding of speelgoed tijdens het spelen. Hoewel dit gedrag vaak normaal is in de ontwikkeling van een jonge hond, kan het snel vervelend of zelfs pijnlijk worden wanneer een puppy niet leert hoe hard hij mag bijten.
Veel mensen zoeken naar manieren om puppy bijten af te leren omdat ze hun pup op een rustige en veilige manier willen opvoeden. Door te begrijpen waarom puppy’s bijten en hoe je hier op de juiste manier op reageert, kun je dit gedrag stap voor stap ombuigen naar gewenst gedrag.
Veel hondeneigenaren gebruiken duidelijke regels, rustige training en alternatieven zoals kauwspeeltjes om puppy bijtgedrag te verminderen. Met de juiste aanpak leert een puppy al snel wat wel en niet toegestaan is tijdens spel en contact met mensen.
In deze uitgebreide gids ontdek je:
waarom puppy’s bijten en happen
wanneer bijtgedrag normaal is en wanneer het een probleem wordt
praktische tips om puppy bijten af te leren
fouten die veel baasjes onbewust maken
hoe je bijtgedrag rustig en effectief kunt corrigeren
Merk je dat het bijten van je puppy steeds erger wordt of moeilijk te stoppen is? Bekijk dan ook mijn pagina over gedragsproblemen hond voor meer uitleg over hoe gedrag bij honden ontstaat en hoe professionele begeleiding kan helpen.
Affiliate disclosure: Sommige links in dit artikel zijn affiliate-links. Dit betekent dat wij een kleine commissie ontvangen als jij via deze link een aankoop doet, zonder extra kosten voor jou. Wij bevelen alleen producten aan die wij zelf gebruiken en vertrouwen.
Inhoudsopgave – Puppy Bijten Afleren 2026
Inleiding – Puppy bijten afleren: wat kun je doen?
Een puppy in huis is geweldig – speels, nieuwsgierig en vol energie. Maar bijna iedere hondeneigenaar loopt tegen hetzelfde probleem aan: puppy bijten. Jouw pup ziet handen, voeten, kleding en soms zelfs meubels als een perfect kauwspeeltje. Dat kan pijnlijk zijn en voor veel frustratie zorgen.
Belangrijk om te weten: puppy bijten is normaal gedrag. Net als jonge kinderen ontdekken puppy’s de wereld met hun mond. Tijdens het spelen leren ze hoe hard ze mogen bijten en wat wel en niet acceptabel is. Zonder duidelijke begeleiding kan dit gedrag echter blijven bestaan en later uitgroeien tot ongewenst gedrag.
Met meer dan 20 jaar ervaring als hondentrainer en gedragstherapeut heb ik duizenden puppy’s en hun eigenaren geholpen om bijtgedrag rustig en effectief af te leren. Door duidelijke regels, positieve training en voldoende mentale uitdaging kan vrijwel elke pup leren om zachter en gecontroleerder te spelen.
In dit complete stappenplan ontdek je:
waarom puppy’s bijten en hoe lang de bijtfase duurt
welke oorzaken een rol spelen (tandjes wisselen, stress of verveling)
praktische trainingstips en hulpmiddelen om puppy bijten af te leren
wanneer het verstandig is om extra begeleiding te zoeken
Heb je weinig tijd en wil je direct aan de slag? Bekijk dan ook mijn gids Puppy bijten afleren in 5 stappen, met de belangrijkste tips en praktische oefeningen.
Verder lezen:
Volgens het LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren) leren puppy’s bij tremming vooral tijdens spel en socialisatie.
Merk je dat het bijten van je puppy blijft doorgaan of steeds heftiger wordt? Dan kan begeleiding helpen. Op mijn pagina over gedragsproblemen hond leg ik uit hoe ik honden en eigenaren help om probleemgedrag stap voor stap te verbeteren.
Extra: Download mijn gratis Puppy Bijten Checklist en gebruik het overzicht bij de opvoeding van jouw pup. Zo heb je altijd een praktisch schema bij de hand.
"Honden hebben geen handen om dingen vast te pakken,
daarom gebruiken ze hun tanden."
Hoofdstuk 1 – Waarom bijt een puppy zoveel?
Vrijwel iedere puppy-eigenaar stelt zichzelf vroeg of laat dezelfde vraag: “Waarom bijt mijn puppy zoveel?” Het lijkt soms alsof handen, voeten, kleding of meubels continu doelwit zijn van kleine scherpe tandjes. Hoewel dit pijnlijk en frustrerend kan zijn, is het in de meeste gevallen volkomen normaal puppy gedrag.
Puppy’s ontdekken de wereld namelijk met hun bek. Net zoals baby’s alles aanraken met hun handen, gebruiken pups hun tanden om te spelen, te leren en hun omgeving te verkennen. Daarom is puppy bijten afleren niet hetzelfde als het gedrag volledig stoppen, maar vooral het aanleren van bijtremming: leren hoe hard een pup mag bijten.
Normaal gedrag of een probleem?
In de meeste gevallen hoort bijten gewoon bij de ontwikkeling van een puppy. Toch is het belangrijk om het verschil te herkennen tussen normaal gedrag en gedrag dat kan uitgroeien tot een probleem.
Normaal puppy gedrag
spelbijten tijdens spelen
bijten door het wisselen van tandjes
nieuwsgierig happen naar handen of kleding
Let extra goed op wanneer:
het bijten steeds harder wordt
je puppy begint te grommen tijdens het bijten
het bijten niet stopt wanneer het spel eindigt
je puppy geen controle leert over zijn kracht
Wanneer dit gedrag niet goed wordt begeleid, kan het later leiden tot serieus probleemgedrag bij honden.
Daarom is het belangrijk om vanaf dag één te werken aan bijtrem: je puppy leert dat zacht spelen wordt beloond en dat hard bijten het einde van het spel betekent.
Praktijkvoorbeeld uit mijn trainingen
Tijdens mijn werk als hondentrainer zie ik vaak hetzelfde patroon: een pup die veel bijt is meestal geen “stoute hond”, maar een puppy die nog niet begrijpt wat de regels zijn.
Vaak spelen er andere factoren mee, zoals:
te weinig rustmomenten
onvoldoende geschikt kauwmateriaal
overprikkeling door te veel spelen of bezoek
Een voorbeeld uit mijn praktijk bij Hondentrainingen.nl:
Luna, een Labradoodle van 12 weken, beet voortdurend in de broekspijpen van haar eigenaar. Door een duidelijk rustschema te introduceren en geschikte kauwspeeltjes aan te bieden, verminderde het bijtgedrag binnen twee weken aanzienlijk.
Interne verdieping
Wil je meer leren over de basis van puppy-opvoeding? Lees ook:
Puppy socialisatiegids – de basis voor een stabiele hond
Zindelijkheidstraining puppy – stap voor stap schema
Puppy bijt en gromt – wat kun je doen?
Volgens het LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren) leren puppy’s bijt remming vooral tijdens spel en socialisatie met mensen en andere honden.
Wanneer extra begeleiding verstandig is
Merk je dat het bijten van je puppy steeds erger wordt of niet verbetert ondanks training? Dan kan extra begeleiding helpen.
Op mijn pagina over gedragsproblemen hond begeleiding leg ik uit hoe ik honden en eigenaren help om probleemgedrag stap voor stap te verbeteren.
Samenvatting – Waarom bijt een puppy zoveel?
Puppy’s bijten allemaal – het hoort bij hun ontwikkeling.
Bijten ontstaat vaak door spelen, tandjes wisselen of nieuwsgierigheid.
Het belangrijkste doel van training is bijt remming leren.
Met voldoende rust, structuur en geschikte kauwspeeltjes wordt de bijtfase meestal snel beter beheersbaar.
Aanbevolen kauwspeeltjes tegen puppy bijten
Veel puppy’s bijten omdat hun tandjes wisselen. Een goed kauwspeeltje kan helpen om die bijt behoefte op een veilige manier op te vangen.
Een goed kauwspeeltje voor puppy’s kan enorm helpen bij het afleren van bijtgedrag. Tijdens het wisselen van tanden hebben pups namelijk vaak jeuk of druk in hun tandvlees. Door op een veilig speeltje te kauwen kunnen ze die spanning kwijt, waardoor ze minder snel in handen, voeten of meubels bijten.
“Een kauwspeeltje helpt je puppy spanning kwijt te raken en voorkomt bijten in handen of meubels.”
Waarom een goed kauwspeeltje helpt:
speciaal ontworpen voor puppy’s in de bijtfase
helpt bij het wisselen van tandjes
vermindert frustratie en overprikkeling
gemaakt van duurzaam en veilig materiaal
sommige speeltjes zijn te vullen met snacks voor extra mentale uitdaging
Tip van Yvonne van der Meer | Hondentrainingen.nl
"Ik raad elke puppy-eigenaar aan om minimaal twee goede kauwspeeltjes in huis te hebben. Zonder alternatief gaat een pup zelf iets zoeken om op te kauwen – en dat zijn vaak handen, meubels of kleding. Met geschikte speeltjes geef je je puppy een veilige uitlaatklep voor zijn bijt behoefte."
3. Overprikkeling of vermoeidheid
Een veelvoorkomende oorzaak van bijtgedrag is overprikkeling. Wanneer een puppy te weinig rust krijgt, raakt hij oververmoeid en kan hij sneller gaan happen of bijten.
Veel eigenaren zien dit gedrag vooral in de avonduren na een drukke dag.
Lees ook: Hoe kalmeer je een drukke pup?
4. Verveling of te weinig mentale uitdaging
Puppy’s hebben niet alleen beweging nodig, maar ook mentale stimulatie. Wanneer een pup zich verveelt, zoekt hij zelf een uitlaatklep voor zijn energie. Vaak worden handen, schoenen of meubels dan het doelwit.
Een snuffel spel of voerpuzzel kan helpen om de energie van je pup op een positieve manier te gebruiken.
5. Medische oorzaken
In sommige gevallen kan bijtgedrag ook ontstaan door pijn of lichamelijk ongemak. Denk bijvoorbeeld aan:
groeipijn
oorontstekingen
maagklachten
tandproblemen
Wanneer het gedrag plotseling verandert of extreem wordt, is het verstandig om je dierenarts te raadplegen.
Dierenarts.nl – Ontwikkeling van puppy’s
Aanbevolen hulpmiddel bij tandjes wisselen
Tijdens het wisselen van tanden kan een stevig kauwspeeltje helpen om pijn en frustratie te verminderen.
Een goed kauwspeeltje:
verlicht druk op het tandvlees
voorkomt bijten in meubels of handen
biedt mentale uitdaging
kan gevuld worden met snacks voor extra bezigheid
Tip van Yvonne van der Meer | Hondentrainingen.nl
"In mijn praktijk zie ik dat het meeste puppy bijtgedrag terug te leiden is naar vermoeidheid of tandjes wisselen. Veel baasjes denken dat hun pup stout is, maar meestal vraagt hij simpelweg om rust, duidelijkheid of een goed kauw alternatief."
Hoofdstuk 3 – Puppy bijt vooral ’s avonds (het gekke uurtje)
Veel puppy-eigenaren herkennen het: overdag gaat het redelijk goed, maar in de avond lijkt je pup ineens in een klein “krokodilletje” te veranderen. Hij hapt naar handen, springt tegen je op of trekt aan je broekspijpen.
Dit fenomeen wordt vaak het gekke puppy uurtje genoemd.
Waarom bijten puppy’s vooral ’s avonds?
Vermoeidheid
Wanneer een pup overdag te weinig rustmomenten krijgt, raakt hij overprikkeld. Net als een oververmoeid kind kan een puppy dan hyperactief en happerig worden.
Opgehoopte energie
Als een pup overdag weinig mentale uitdaging heeft gehad, komt die energie er vaak in de avond uit.
Korte speelmomenten, snuffelspelletjes of training kunnen helpen om die energie beter te reguleren.
Stress en prikkels
Bezoek, geluiden of nieuwe situaties kunnen de stressemmer van een puppy vullen. Wanneer die emmer te vol raakt, kan dat leiden tot happerig gedrag.
Tandjes wisselen
Veel pups ervaren in de avond extra druk of gevoeligheid in hun tandvlees. Hierdoor willen ze meer kauwen en bijten.
Rust en een veilige slaapplek
Een comfortabele slaapplek helpt puppy’s om sneller tot rust te komen en minder overprikkeld te raken.
Een zachte donutmand of orthopedisch puppy bed kan helpen om spanning te verminderen en beter te slapen.
Bekijk populaire puppy donutmanden
Praktische tip van Yvonne van der Meer
"Na meer dan twintig jaar ervaring zie ik dit patroon bij bijna iedere pup: moe + overprikkeld = bijten. Veel eigenaren denken dat hun puppy meer beweging nodig heeft, maar vaak is juist het tegenovergestelde waar. Meer rustmomenten zorgen meestal voor minder bijtgedrag."
Samenvatting
Wanneer een puppy vooral in de avond bijt, ligt de oorzaak vaak bij:
vermoeidheid
overprikkeling
tandjes wisselen
opgehoopte energie
Met voldoende rust, structuur en mentale uitdaging wordt het “gekke puppy uurtje” meestal vanzelf minder.
Hoofdstuk 4 - puppy bijten normaal of probleemgedrag?
Ja – puppy bijten is normaal gedrag, zolang het gaat om spel, nieuwsgierigheid of het wisselen van tandjes. Tijdens het spelen met nestgenootjes leren puppy’s hun bijtrem: ze ontdekken hoe hard ze mogen bijten zonder pijn te doen.
Wanneer een puppy naar een nieuw huis verhuist, moet hij deze grenzen opnieuw leren bij mensen. Daarom is het belangrijk om vanaf het begin te werken aan puppy bijten afleren op een rustige en duidelijke manier.
Toch zijn er situaties waarin bijtgedrag te hard of te vaak voorkomt en kan uitgroeien tot probleemgedrag.
Wanneer wordt puppy bijten een probleem?
Let extra goed op wanneer:
je pup steeds harder begint te bijten
het bijten niet stopt wanneer je het spel beëindigt
het gedrag gepaard gaat met grommen of verstijven
je pup voortdurend handen, voeten of kleding blijft aanvallen
In deze gevallen is het belangrijk om actief te werken met een duidelijk stappenplan om puppy bijten af te leren.
Wat betekent dit voor jou als eigenaar?
Een puppy die bijt is geen stoute hond, maar een jonge hond die nog moet leren wat wel en niet toegestaan is.
Door consequent te reageren kun je je pup helpen om beter gedrag te ontwikkelen:
stop het spel wanneer je pup te hard bijt
bied een alternatief aan zoals een kauwspeeltje
beloon rustig en zacht speelgedrag
zorg voor voldoende rustmomenten
Tip: bij de meeste puppy’s neemt het bijten vanzelf af rond 5 tot 6 maanden, mits je jouw pup op een rustige en consequente manier begeleidt.
Wanneer is extra begeleiding nodig?
Puppy bijten wordt meestal pas een probleem wanneer:
het bijten steeds harder en pijnlijker wordt
je pup geen grenzen accepteert
er tekenen zijn van angst, agressie of extreme stress
In dat geval kan het verstandig zijn om hulp te zoeken bij een hondentrainer of gedragstherapeut.
Verder lezen
Wil je meer leren over het opvoeden van een puppy? Bekijk ook:
Externe bron: LICG – Puppy opvoeden
Waarom bijt mijn puppy mij en niet anderen?
Veel eigenaren merken dat hun puppy vooral hén bijt en minder andere mensen in huis. Dit komt meestal door een combinatie van factoren.
Beschikbaarheid
Jij bent waarschijnlijk het vaakst in de buurt van je puppy.
Reactie van de eigenaar
Wanneer je schrikt, roept of je hand wegtrekt, krijgt je puppy aandacht. Voor een pup voelt dat vaak als een spelreactie.
Vertrouwen en relatie
Puppy’s oefenen hun gedrag meestal bij de persoon bij wie ze zich het veiligst voelen.
Het is dus meestal geen dominantie, maar simpelweg onderdeel van het leerproces.
Puppy bijt – wat kun je verwachten?
Bij de meeste puppy’s komt bijtgedrag vooral voor tussen 8 en 20 weken leeftijd. In deze periode leren ze hun grenzen, wisselen ze tanden en ontdekken ze hun omgeving.
Met duidelijke begeleiding, voldoende rust en geschikte kauwspeeltjes wordt het bijtgedrag meestal vanzelf minder.
Hoofdstuk 5 – Hoe stop je puppy bijten? (Stappenplan dat echt werkt)
Een puppy bijten afleren begint niet met straffen, maar met begrijpen waarom je pup bijt en hem duidelijke alternatieven geven. Puppy’s gebruiken hun bek om te spelen, te ontdekken en spanning kwijt te raken.
Het doel van training is daarom niet om bijten volledig te verbieden, maar om je pup te leren zacht te spelen en zijn kaakkracht te beheersen.
Met het onderstaande stappenplan kun je puppy bijtgedrag rustig en effectief verminderen.
Puppy bijten afleren in 5 stappen
1. Stop het spel direct bij hard bijten
De belangrijkste regel bij puppy bijten: hard bijten betekent dat het spel stopt.
Wanneer je pup in je hand, arm of kleding bijt:
trek je hand rustig terug
zeg kort “au” of “nee”
stop het spel meteen
Je pup leert hierdoor een belangrijke les: hard bijten = einde plezier.
Dit principe bootst na hoe puppy’s dit in het nest leren.
2. Bied meteen een alternatief
Puppy’s hebben een natuurlijke kauw- en bijt behoefte. Als je alleen “nee” zegt zonder alternatief, raakt je pup gefrustreerd.
Geef daarom direct iets wat wél mag:
Zo leert je pup:
handen = niet oké speelgoed = wel oké
Een goed kauwspeeltje kan bovendien helpen bij tandjes wisselen en spanning verminderen.
3. Beloon zacht speelgedrag
Veel eigenaren stoppen alleen het bijten, maar vergeten het goede gedrag te belonen.
Speelt je pup zachtjes of pakt hij het juiste speeltje?
Beloon dat meteen met:
een compliment
een aai
een klein trainingssnoepje
Zo leert je pup welk gedrag gewenst is.
4. Zorg voor voldoende rust en slaap
Een van de grootste oorzaken van bijtgedrag bij puppy’s is vermoeidheid.
Veel pups krijgen simpelweg te weinig slaap.Een jonge pup heeft namelijk 18 tot 20 uur rust per dag nodig.
Een oververmoeide pup kan:
hyperactief worden
in handen of kleding happen
moeilijk tot rust komen
Plan daarom meerdere rustmomenten overdag in een bench, mand of puppy-ren.
5. Geef mentale uitdaging
Niet alleen beweging is belangrijk voor een pup. Ook mentale stimulatie helpt om bijtgedrag te verminderen.
Goede activiteiten zijn bijvoorbeeld:
snuffelspelletjes
voerpuzzels
een snuffelmat
korte trainingssessies
Mentale uitdaging maakt een puppy rustiger en meer gefocust, waardoor hij minder snel gaat happen.
Hulpmiddelen die puppy bijten verminderen
Naast training kunnen bepaalde hulpmiddelen het proces makkelijker maken. Veel puppy-eigenaren merken dat het aanbieden van geschikte speeltjes helpt om bijtgedrag te verminderen en de pup op een veilige manier te laten kauwen.
Kauwspeeltjes
Kauwspeeltjes helpen puppy’s tijdens het wisselen van tanden en geven een veilige uitlaatklep voor hun natuurlijke kauwbehoefte.
Voordelen:
verlicht druk op het tandvlees
voorkomt bijten in handen of meubels
houdt je pup bezig tijdens rustmomenten
Kong speeltjes
Een Kong speeltje is een van de meest gebruikte hulpmiddelen bij puppytraining. Je kunt het vullen met brokjes, natvoer of een kleine snack, waardoor je pup langer bezig blijft.
Voordelen:
helpt tegen verveling
verzacht tandvlees bij tandjes wisselen
stimuleert zelfstandig spelen
Likmatten
Een likmat is een rubberen mat waarop je zachte voeding kunt smeren, zoals yoghurt of natvoer. Het likken werkt rustgevend en helpt puppy’s ontspannen.
Voordelen:
werkt kalmerend bij drukke pups
ideaal tijdens het “gekke puppy uurtje”
helpt bij stress of overprikkeling
Deze hulpmiddelen zorgen ervoor dat je pup zijn energie en kauwbehoefte kwijt kan zonder in handen, kleding of meubels te bijten.
Veelgemaakte fouten bij puppy bijten
Veel eigenaren maken onbewust fouten die het bijtgedrag juist versterken.
Let vooral op deze punten:
Je pup wegduwen
Voor je pup voelt dit als een spel.
Schreeuwen of boos worden
Dit maakt je pup onzeker of juist drukker.
Inconsistent reageren
Als de ene keer bijten wel mag en de andere keer niet, raakt je pup in de war.
Te weinig rustmomenten
Een oververmoeide pup gaat sneller happen.
De sleutel tot succes is rust, duidelijkheid en herhaling.
Samenvatting – Puppy bijten afleren
Puppy bijten afleren vraagt tijd en begeleiding, maar met de juiste aanpak leren de meeste pups snel hoe ze zacht moeten spelen.
De belangrijkste regels:
stop het spel bij hard bijten
bied altijd een alternatief speeltje
beloon zacht gedrag
zorg voor voldoende rust
geef mentale uitdaging
Met deze aanpak ontwikkelt je pup bijtrem en zelfbeheersing, waardoor het bijtgedrag meestal vanzelf afneemt naarmate hij ouder wordt.
Hoofdstuk 6 – Moet je corrigeren als je puppy bijt?
Veel puppy-eigenaren vragen zich af: moet ik mijn puppy corrigeren wanneer hij bijt?Het korte antwoord is: ja, maar niet met straf.
Een puppy bijt meestal niet omdat hij “stout” is, maar omdat hij:
wil spelen
zijn tanden wisselt
de wereld ontdekt met zijn bek
overprikkeld of moe is
Corrigeren betekent daarom niet dat je boos wordt of straft, maar dat je duidelijk aangeeft wat wel en niet mag.
Het doel is dat je pup leert:
hard bijten = spel stopt
zacht spelen = spel gaat door
Corrigeren zonder straf
Straffen, schreeuwen of een tik geven kan juist meer angst of frustratie veroorzaken. Dit kan het bijtgedrag zelfs verergeren.
Wat wél werkt:
Stop het spel direct wanneer je pup bijt
Zeg rustig “au” of “nee”
Trek je hand rustig terug
Bied meteen een alternatief speeltje aan
Zo leert je pup dat bijten geen aandacht oplevert, maar dat spelen met speelgoed wel wordt beloond.
Het belang van bijtrem
Een van de belangrijkste dingen die een puppy moet leren is bijtrem. Dit betekent dat een hond leert hoe hard hij zijn tanden mag gebruiken.
In het nest leren puppy’s dit van hun broertjes en zusjes. Wanneer een pup te hard bijt:
piept de andere pup
stopt het spel
Daardoor leert de pup dat hij zachter moet spelen.
Als eigenaar neem jij nu die rol over.
Wat doe je als je puppy blijft bijten?
Sommige pups blijven enthousiast happen, vooral wanneer ze:
overprikkeld zijn
moe zijn
in de tandjesfase zitten
In dat geval kun je het volgende doen:
1. Neem een korte pauze
Stop het spel en loop even weg.
2. Geef een kauwspeeltje
Zo kan je pup zijn energie kwijt zonder in handen te bijten.
3. Zorg voor rust
Veel pups bijten meer wanneer ze oververmoeid zijn.
Lees ook: Hoe kalmeer je een drukke pup?
Wanneer corrigeren niet genoeg is
Als een puppy blijft bijten ondanks duidelijke begeleiding, kan er meer spelen dan alleen speels gedrag.
Let op signalen zoals:
grommen tijdens het bijten
verstijven van het lichaam
niet willen loslaten
bijten uit angst of verdediging
In dat geval kan het verstandig zijn om hulp te zoeken bij een hondentrainer of gedragstherapeut.
Meer hierover lees je op onze pagina over gedragsproblemen bij honden.
Samenvatting – Puppy corrigeren bij bijten
Een puppy corrigeren betekent begeleiden, niet straffen.
De belangrijkste regels zijn:
stop het spel bij hard bijten
blijf rustig en consequent
bied een alternatief speeltje
beloon zacht speelgedrag
zorg voor voldoende rust
Met duidelijke begeleiding leert je pup dat zacht spelen leuk blijft en hard bijten het spel stopt.
Verder lezen
Wil je meer leren over puppy gedrag en training? Bekijk ook deze artikelen:
Puppy bijt en gromt – wat kun je doen?
Gedragsproblemen bij honden – oorzaken en oplossingen
Hoofdstuk 7 – Puppy bijt in handen, voeten & kleding – aanpak
Veel puppy-eigenaren herkennen het: scherpe tandjes in je handen, voeten of zelfs in je broekspijpen. Je pup hapt tijdens het spelen, probeert je sokken te pakken of bijt in je mouwen wanneer je hem aait. Hoewel dit vervelend kan zijn, is het in de meeste gevallen normaal puppy gedrag.
Puppy’s ontdekken de wereld namelijk met hun bek. Bewegende handen, voeten en kleding trekken hun aandacht en activeren hun natuurlijke jacht- en speelinstinct.
Toch is het belangrijk om je pup vanaf het begin te leren dat handen en kleding geen speelgoed zijn.
Waarom bijten puppy’s in handen en voeten?
Er zijn verschillende redenen waarom puppy’s in handen, voeten of kleding bijten.
Beweging trekt aandacht
Handen en voeten bewegen voortdurend. Voor een pup lijkt dit op een prooi of een speeltje.
Spelgedrag
Puppy’s gebruiken hun bek tijdens het spelen met nestgenootjes. Bij mensen proberen ze dit gedrag vaak ook.
Tandjes wisselen
Tijdens het wisselen van tanden hebben puppy’s een sterke kauwbehoefte.
Lees ook:
Puppy valt aan en bijt; hoe ga je hiermee om
Veel pups gaan happen wanneer ze moe of overprikkeld zijn.
Stap-voor-stap aanpak bij puppy bijten
Met een duidelijke en consequente aanpak kun je je pup leren dat handen, voeten en kleding geen speelgoed zijn.
1. Stop het spel direct
Wanneer je pup in je handen of voeten bijt:
trek je hand rustig weg
zeg kort “au” of “nee”
stop het spel meteen
Zo leert je pup dat bijten het spel beëindigt.
2. Bied een alternatief speeltje aan
Puppy’s hebben een sterke kauwbehoefte. Daarom is het belangrijk om een alternatief aan te bieden.
Geef bijvoorbeeld:
een kauwspeeltje
een Kong
een touwspeeltje
een likmat
Hierdoor leert je pup dat speelgoed wel mag en handen niet.
3. Beloon zacht speelgedrag
Wanneer je pup rustig speelt of het juiste speeltje pakt, beloon dit gedrag meteen.
Je kunt dit doen met:
een compliment
een aai
een trainingssnoepje
Zo leert je pup welk gedrag gewenst is.
4. Blijf consequent
Een puppy leert alleen wanneer iedereen in het gezin dezelfde regels volgt.
Als de ene persoon bijten toestaat en de ander niet, raakt je pup in de war.
Maak daarom duidelijke afspraken binnen het gezin:
handen zijn geen speelgoed
hard bijten = spel stopt
zacht spelen = spel gaat door
Veelgemaakte fouten bij puppy bijten
Veel eigenaren versterken het bijtgedrag onbewust.
Let op deze fouten:
Je pup wegduwenVoor je pup voelt dit als een spel.
Schreeuwen of boos wordenDit maakt je pup onzeker of juist drukker.
Rennen wanneer je pup in je voeten bijtDit activeert juist het jachtinstinct.
Te weinig rustmomentenEen oververmoeide pup gaat sneller happen.
Wanneer is puppy bijten een gedragsprobleem?
In de meeste gevallen is bijten normaal puppy gedrag. Toch kan het soms uitgroeien tot een serieus probleem.
Let op signalen zoals:
grommen tijdens het bijten
verstijven van het lichaam
bijten zonder los te laten
bijten uit angst of verdediging
In deze gevallen kan er sprake zijn van probleemgedrag bij honden.
Lees meer hierover op: gedragsproblemen hond
Daar vind je uitgebreide uitleg over de oorzaken van probleemgedrag en hoe professionele begeleiding kan helpen.
Wanneer hulp inschakelen?
Blijft je puppy ondanks training veel bijten of wordt het gedrag erger? Dan kan het verstandig zijn om hulp in te schakelen van een hondentrainer of gedragstherapeut.
Op Hondentrainingen.nl vind je begeleiding en training voor puppy’s en honden met gedragsproblemen.
Met de juiste begeleiding leren de meeste puppy’s snel hoe ze hun bijtkracht kunnen controleren.
Samenvatting – Puppy bijt in handen en kleding
Puppy’s bijten vaak in handen, voeten en kleding omdat ze spelen, tandjes wisselen of hun omgeving ontdekken.
De belangrijkste regels om dit gedrag af te leren:
stop het spel wanneer je pup bijt
bied altijd een alternatief speeltje
beloon zacht gedrag
zorg voor voldoende rust
blijf consequent
Met geduld en duidelijke begeleiding leert je pup dat handen geen speelgoed zijn en zacht spelen wordt beloond.
Hoofdstuk 8 – Puppy bijt kinderen, baby’s & andere dieren
Een puppy die speels hapt, lijkt vaak onschuldig. Maar wanneer dit gebeurt bij kinderen, baby’s of andere huisdieren, kan het snel vervelend of zelfs gevaarlijk worden. Daarom is het belangrijk om puppy’s vanaf het begin te leren hoe ze rustig en gecontroleerd omgaan met mensen en dieren.
Puppy’s bijten meestal niet uit agressie, maar omdat ze:
willen spelen
hun tanden gebruiken om te ontdekken
reageren op beweging of geluid
overprikkeld of moe zijn
Toch is het belangrijk om dit gedrag serieus te begeleiden, zodat het niet uitgroeit tot probleemgedrag.
Puppy bijt kinderen – wat kun je doen?
Kinderen bewegen vaak snel, maken hoge geluiden en reageren enthousiast op een puppy. Voor een pup lijkt dit vaak op een spel of jachtgedrag, waardoor hij sneller gaat happen.
Daarom is begeleiding essentieel.
Belangrijke regels
Laat jonge kinderen nooit alleen met een puppy
Leer kinderen rustig met de pup om te gaan
Beloon je puppy wanneer hij rustig blijft
Geef je pup een veilige plek waar hij zich kan terugtrekken
Wanneer kinderen rennen, gillen of met hun handen zwaaien, kan dit het bijtgedrag versterken.
Lees ook: Puppy opvoeden – complete gids
Puppy bijt baby’s – extra voorzichtigheid
Baby’s en peuters zijn extra kwetsbaar. Hun huid is dun en ze kunnen onverwachte bewegingen maken.
Daarom gelden extra regels:
laat een puppy nooit alleen met een baby
gebruik een puppyren of bench als veilige plek
begeleid elk contact tussen pup en kind
leer je pup rustig gedrag rondom de baby
Veel puppy’s worden druk wanneer ze overprikkeld raken. In dat geval helpt het vaak om je pup eerst te laten rusten of kauwen op een speeltje.
Lees ook: Hoe kalmeer je een drukke pup?
Puppy bijt andere huisdieren
Wanneer je puppy samenwoont met andere dieren, zoals katten of konijnen, kan hij proberen te spelen door te happen.
Dit gedrag komt vaak doordat:
de pup wil spelen
het andere dier snel beweegt
het jachtinstinct wordt geactiveerd
Zo begeleid je dit gedrag
Laat de eerste ontmoetingen altijd onder toezicht plaatsvinden
Beloon rustig gedrag van je pup
Zorg dat het andere dier altijd kan ontsnappen
Geef je puppy voldoende beweging en mentale uitdaging
Veel pups leren na verloop van tijd hoe ze rustig met andere dieren omgaan, mits ze goede begeleiding krijgen.
Puppy bijt tijdens wandelen in de riem
Sommige puppy’s bijten ook in de lijn of riem tijdens het wandelen. Dit lijkt vaak op een spel.
Dit gedrag ontstaat meestal door:
enthousiasme
verveling
spanning tijdens de wandeling
Wat helpt?
stop even met lopen
zeg rustig “los”
bied een speeltje of kauwbot aan
beloon wanneer je pup rustig meeloopt
Met training leert je pup dat wandelen geen spel met de riem is, maar een rustige activiteit.
Wanneer wordt bijten een probleem?
In de meeste gevallen is puppy bijten normaal gedrag. Toch kunnen er situaties ontstaan waarin het gedrag serieuzer wordt.
Let op signalen zoals:
grommen tijdens het bijten
verstijven van het lichaam
bijten uit angst of verdediging
bijten zonder los te laten
In dat geval kan er sprake zijn van gedragsproblemen bij honden.
Lees meer over oorzaken en oplossingen op: gedragsproblemen hond
Daar vind je uitgebreide informatie over hoe probleemgedrag bij honden ontstaat en hoe je dit kunt aanpakken.
Wanneer hulp inschakelen?
Blijft je puppy agressief bijten naar kinderen, dieren of volwassenen? Dan is het verstandig om professionele begeleiding te zoeken.
Op Hondentrainingen.nl vind je begeleiding voor puppy’s en honden met gedragsproblemen of bel ons : 06 - 53 21 51 80
Met de juiste training leren de meeste puppy’s snel hoe ze rustig en veilig met mensen en dieren omgaan.
Samenvatting – Puppy bijt kinderen of dieren
Puppy’s bijten kinderen of andere dieren meestal uit speels gedrag, nieuwsgierigheid of overprikkeling.
De belangrijkste regels zijn:
laat kinderen en puppy’s nooit zonder toezicht samen
begeleid contact met andere dieren
stop spel wanneer je pup bijt
beloon rustig gedrag
zorg voor voldoende rust en uitdaging
Met duidelijke begeleiding leert je pup dat zacht en rustig gedrag altijd de beste keuze is.
Hoofdstuk 9 – De beste speeltjes & hulpmiddelen tegen puppy bijten
Een puppy bijt niet omdat hij “stout” is, maar omdat hij wil spelen, zijn tanden wisselt of spanning kwijt moet. Door de juiste speeltjes en hulpmiddelen aan te bieden, kun je het bijtgedrag van je puppy in goede banen leiden.
Goede speeltjes helpen je pup om:
druk op het tandvlees te verlichten tijdens het wisselen van tanden
zijn energie kwijt te raken
mentaal bezig te blijven
niet in handen, kleding of meubels te bijten
Hieronder vind je de beste hulpmiddelen tegen puppy bijten.
1. Kauwspeeltjes
Kauwspeeltjes zijn een van de belangrijkste hulpmiddelen tijdens de puppy fase. Ze helpen om de druk op het tandvlees te verlichten wanneer de tandjes wisselen.
Voordelen van kauwspeeltjes:
verminderen pijn bij tandjes wisselen
voorkomen bijten in meubels of handen
geven je pup een veilige uitlaatklep voor kauwgedrag
Bekijk aanbevolen kauwspeeltjes voor puppy’s op Amazon
Tip: kies altijd speeltjes die speciaal gemaakt zijn voor puppy’s. Deze zijn zachter voor het tandvlees en veiliger voor het melkgebit.
2. Kong speeltjes
Een Kong speeltje is een klassieker in de hondenwereld en wordt vaak gebruikt door trainers en gedragstherapeuten.
Je kunt een Kong vullen met:
brokjes
natvoer
yoghurt
pindakaas voor honden
Door het speeltje te vullen blijft je pup langer bezig en wordt verveling verminderd.
Voordelen:
houdt je pup langdurig bezig
helpt tegen verveling en stress
kan bevroren worden bij tandjes wisselen
Bekijk populaire Kong speeltjes voor puppy’s
3. Likmatten
Een likmat is een rubberen mat met ribbels waar je zacht voedsel op smeert.
Het likken werkt rustgevend en helpt puppy’s ontspannen. Dit kan vooral handig zijn bij pups die in de avond extra druk worden.
Voordelen:
werkt kalmerend
helpt tegen overprikkeling
ermindert bijtgedrag door ontspanning
Bekijk likmatten voor puppy’s
4. Snuffelmatten
Snuffelmatten stimuleren het natuurlijke zoekgedrag van honden. Je verstopt kleine brokjes of snacks tussen de stof, waarna je pup deze moet zoeken.
Dit zorgt voor mentale uitdaging, wat bij puppy’s vaak helpt om bijtgedrag te verminderen.
Voordelen:
mentale stimulatie
voorkomt verveling
helpt bij drukke pups
Bekijk snuffelmatten voor honden
5. Puppy bench of rustplek
Veel puppy’s gaan happen wanneer ze overprikkeld of moe zijn. Een veilige rustplek kan daarom enorm helpen om bijtgedrag te verminderen.
Een puppy bench of mand helpt je pup om:
voldoende te slapen
prikkels te verwerken
tot rust te komen
Wanneer speeltjes niet genoeg zijn
In de meeste gevallen helpt een combinatie van training, rust en geschikte speeltjes om bijtgedrag te verminderen.
Blijft je puppy ondanks training agressief bijten of grommen? Dan kan er sprake zijn van een dieper probleem.
Lees meer over gedragsproblemen bij honden
Daar vind je uitgebreide uitleg over hoe probleemgedrag ontstaat en wanneer professionele begeleiding nodig is.
Samenvatting – Hulpmiddelen tegen puppy bijten
De juiste speeltjes kunnen het bijtgedrag van je puppy aanzienlijk verminderen.
De meest effectieve hulpmiddelen zijn:
kauwspeeltjes
Kong speeltjes
likmatten
snuffelmatten
een veilige rustplek
Door je pup voldoende kauw mogelijkheden, mentale uitdaging en rust te geven, voorkom je dat hij zijn tanden gebruikt op handen, kleding of meubels.
Hoofdstuk 10 – Wanneer is puppy bijten abnormaal gedrag?
Bijten hoort bij de normale ontwikkeling van een puppy. Tijdens spel, tandjes wisselen en ontdekking gebruiken pups hun bek om de wereld te verkennen. In de meeste gevallen is dit gedrag dus volledig normaal.
Toch zijn er situaties waarin het bijten niet meer speels is, maar kan wijzen op een probleem zoals angst, stress of beginnende agressie. Het is belangrijk om deze signalen tijdig te herkennen, zodat je kunt voorkomen dat het gedrag verergert.
Normaal puppy bijten
Normaal puppygedrag herken je vaak aan een speelse en losse lichaamstaal.
Typische kenmerken zijn:
de pup speelt enthousiast en beweegt veel
het bijten gebeurt tijdens spel
de pup laat snel weer los
er is geen grommen of verstijven
Dit gedrag hoort bij de ontwikkeling en neemt meestal af naarmate je pup ouder wordt en beter bijtrem leert.
Signalen dat bijten een probleem kan worden
Soms kan bijtgedrag veranderen en serieuzer worden. Let daarom op de volgende signalen:
je puppy gromt tijdens het bijten
het lichaam verstijft voordat hij bijt
je pup laat niet meer los
het bijten gebeurt uit angst of verdediging
de pup valt plotseling uit naar mensen of dieren
Wanneer je meerdere van deze signalen ziet, kan er sprake zijn van probleemgedrag bij honden.
Lees meer over oorzaken en oplossingen op gedragsproblemen hondentrainingen.com
Daar vind je uitgebreide informatie over hoe gedragsproblemen ontstaan en hoe je deze kunt aanpakken.
Oorzaken van agressief bijtgedrag bij puppy’s
Abnormaal bijtgedrag ontstaat vaak door onderliggende oorzaken.
Veel voorkomende oorzaken zijn:
Gebrek aan socialisatie
Puppy’s die weinig contact hebben gehad met mensen of andere honden kunnen sneller onzeker of angstig reageren.
Te harde correcties
Straffen of schreeuwen kan ervoor zorgen dat een pup defensief gedrag ontwikkelt.
Stress of overprikkeling
Een pup met een volle “stressemmer” kan sneller gaan happen of bijten.
Medische problemen
Pijn, bijvoorbeeld door oorontsteking of tandproblemen, kan ook bijtgedrag veroorzaken.
Wanneer professionele hulp inschakelen?
Blijft je puppy agressief bijten of voel je je onzeker over het gedrag? Dan is het verstandig om professionele begeleiding te zoeken.
Een hondentrainer of gedragstherapeut kan helpen bij:
het analyseren van het gedrag
het opstellen van een trainingsplan
het verbeteren van de communicatie tussen hond en eigenaar
Op Hondentrainingen.nl vind je begeleiding voor puppy’s en honden met gedragsproblemen.
Hoe eerder je hulp inschakelt, hoe makkelijker het gedrag vaak te verbeteren is.
Samenvatting – Wanneer puppy bijten niet meer normaal is
In de meeste gevallen hoort bijten bij de ontwikkeling van een puppy. Toch is het belangrijk om alert te zijn op signalen die wijzen op een probleem.
Let vooral op:
grommen of verstijven tijdens het bijten
bijten uit angst of verdediging
niet meer loslaten
plotseling agressief gedrag
Wanneer je deze signalen herkent, kan het verstandig zijn om hulp te zoeken bij een hondentrainer of gedragstherapeut.
Met de juiste begeleiding kunnen de meeste puppy’s leren om hun bijtkracht en gedrag beter te controleren.
Hoofdstuk 11 – Praktijkvoorbeelden: zo leerden puppy’s stoppen met bijten
Veel puppy-eigenaren denken dat hun hond de enige is die zoveel bijt. In werkelijkheid komt dit probleem bij bijna iedere pup voor. Tijdens mijn werk als hondentrainer heb ik honderden puppy’s en hun baasjes begeleid bij het afleren van bijtgedrag.
Hieronder vind je een aantal praktijkvoorbeelden uit mijn trainingen, zodat je ziet hoe verschillende situaties kunnen worden opgelost.
Max – de Labrador die overal in beet
Max was een energieke Labrador pup van vier maanden oud. Zijn baasjes merkten dat hij tijdens het spelen steeds harder begon te bijten in handen en kleding. Vooral wanneer ze op de bank zaten, sprong hij op en hapte hij naar hun armen.
Na een korte analyse bleek dat Max vaak overprikkeld en moe was. Hij kreeg te weinig rustmomenten gedurende de dag.
Samen hebben we gewerkt aan:
een duidelijk rustschema
korte speelmomenten
het aanbieden van kauwspeeltjes en een Kong
Binnen twee weken zagen de baasjes al een groot verschil. Max werd rustiger en leerde dat hard bijten het spel beëindigt.
Luna – de Doodle die meubels kapot beet
Luna was een jonge Labradoodle die voortdurend op meubels en schoenen kauwde. Haar baasjes dachten eerst dat ze “ondeugend” was, maar al snel bleek dat Luna simpelweg een sterke kauwbehoefte had door tandjes wisselen.
De oplossing bestond uit:
geschikte kauwspeeltjes
een gevulde Kong tijdens rustmomenten
meer mentale uitdaging zoals snuffelspelletjes
Door haar kauwbehoefte op een goede manier te begeleiden, stopte Luna vrijwel volledig met het bijten in meubels.
Lees ook: De beste speeltjes tegen puppy bijten
Beer – de Berner Sennen die in de riem beet
Beer was een grote pup die tijdens het wandelen voortdurend in de riem beet. Voor zijn baasjes was dit frustrerend, omdat elke wandeling eindigde in een trekspel.
In de training hebben we gewerkt aan:
rustige wandelingen
het commando “los”
belonen van rustig gedrag
Daarnaast kreeg Beer meer mentale uitdaging thuis. Na een paar weken kon hij rustig meelopen zonder in de riem te bijten.
Wanneer extra begeleiding nodig is
Soms blijft bijtgedrag bestaan ondanks training. In dat geval kan er sprake zijn van dieper liggend probleemgedrag, zoals angst, stress of onzekerheid.
In zulke situaties is het verstandig om professionele begeleiding te zoeken.
Lees meer over gedragsproblemen bij honden
Daar vind je uitgebreide informatie over oorzaken van probleemgedrag en mogelijke oplossingen.
Hulp nodig bij puppy bijten?
Blijft je puppy ondanks training veel bijten of weet je niet goed hoe je het gedrag moet aanpakken? Dan kan begeleiding van een hondentrainer helpen.
Met de juiste aanpak leren de meeste puppy’s snel hoe ze hun bijtkracht kunnen controleren en rustig kunnen spelen. Bel ons: 06 - 53 21 51 80
Samenvatting – Wat je kunt leren van deze voorbeelden
De praktijkvoorbeelden laten zien dat puppy bijten meestal ontstaat door:
tandjes wisselen
overprikkeling of vermoeidheid
verveling of te weinig uitdaging
gebrek aan duidelijke regels
Door structuur, rust en geschikte speeltjes aan te bieden, leren de meeste puppy’s snel hoe ze hun gedrag kunnen aanpassen.
Hoofdstuk 12 – Veelgestelde vragen over puppy bijten (FAQ)
Veel puppy-eigenaren hebben dezelfde vragen wanneer hun pup begint te bijten. Hieronder vind je de meest gestelde vragen over puppy bijten afleren, gebaseerd op vragen die vaak in Google worden gezocht.
Waarom bijt mijn puppy zoveel?
Puppy’s gebruiken hun bek om de wereld te ontdekken. Bijten hoort daarom bij hun normale ontwikkeling. Veel pups bijten omdat ze willen spelen, hun tanden wisselen of omdat ze overprikkeld zijn.
Tijdens het spelen met andere puppy’s leren ze hoe hard ze mogen bijten. Dit noemen we bijtrem. Als je pup naar een nieuw huis verhuist, moet hij dit opnieuw leren bij mensen.
Lees ook: Waarom bijt een puppy zoveel?
Hoe lang duurt de bijtfase bij een puppy?
De meeste puppy’s bijten vooral tussen de leeftijd van 8 weken en 5 maanden. Rond deze periode wisselen ze hun tanden en hebben ze een sterke kauwbehoefte.
Wanneer het volwassen gebit volledig is doorgekomen (meestal rond 6 à 7 maanden), neemt het bijtgedrag vaak vanzelf af.
Met duidelijke begeleiding kun je ervoor zorgen dat je pup sneller leert hoe hij zacht moet spelen.
Hoe leer ik mijn puppy om niet in mijn handen te bijten?
Wanneer je pup in je handen bijt, kun je het volgende doen:
Stop direct met spelen
Zeg rustig “au” of “nee”
Trek je hand rustig terug
Bied een alternatief speeltje aan
Beloon rustig gedrag
Zo leert je pup dat hard bijten het spel stopt, maar dat spelen met speelgoed wel wordt beloond.
Lees ook: Puppy gromt en bijt
Is puppy bijten normaal gedrag?
Ja, puppy bijten is normaal zolang het gebeurt tijdens spel en nieuwsgierig gedrag. Bijten hoort bij de ontwikkeling van een puppy.
Het wordt pas een probleem wanneer:
je pup gromt tijdens het bijten
hij niet meer loslaat
hij uit angst of verdediging bijt
In dat geval kan er sprake zijn van probleemgedrag bij honden.
Meer hierover lees je op gedragsproblemen hond
Waarom bijt mijn puppy vooral in de avond?
Veel puppy’s hebben in de avond last van het zogenaamde “gekke puppy uurtje”. Dit gebeurt vaak wanneer ze moe of overprikkeld zijn.
Een pup die overdag te weinig rust krijgt, kan in de avond:
hyperactief worden
meer gaan happen
moeilijk tot rust komen
Zorg daarom voor voldoende rustmomenten gedurende de dag.
Lees ook: Hoe kalmeer je een drukke pup?
Welke speeltjes helpen tegen puppy bijten?
Speeltjes kunnen helpen om bijtgedrag te verminderen, vooral tijdens het wisselen van tanden.
Goede opties zijn:
kauwspeeltjes
Kong speeltjes
likmatten
snuffelmatten
Deze geven je pup een veilige manier om zijn kauwbehoefte kwijt te raken.
Lees ook: De beste speeltjes tegen puppy bijten
Moet je een puppy straffen als hij bijt?
Nee. Straffen werkt vaak averechts en kan ervoor zorgen dat een puppy onzeker of angstig wordt.
Het is beter om:
het spel te stoppen wanneer je pup bijt
een alternatief speeltje aan te bieden
rustig en consequent te reageren
Zo leert je pup wat wel en niet toegestaan is.
Wanneer moet ik hulp inschakelen bij puppy bijten?
In de meeste gevallen stopt bijtgedrag vanzelf wanneer je pup ouder wordt en goede begeleiding krijgt.
Het kan verstandig zijn om hulp te zoeken wanneer:
je pup agressief bijt
hij blijft grommen of niet loslaat
het gedrag steeds erger wordt
In dat geval kan een hondentrainer of gedragstherapeut helpen.
Bekijk meer informatie op hondentrainingen.com of mail
Samenvatting – Veelgestelde vragen
Puppy bijten is meestal een normaal onderdeel van de ontwikkeling. Met duidelijke regels, voldoende rust en geschikte speeltjes leren de meeste pups snel hoe ze zacht en gecontroleerd moeten spelen.
Wanneer het bijten echter gepaard gaat met angst of agressie, is het verstandig om extra begeleiding te zoeken.
